Die Toetspen
deur Marten du Preez ZS6ZY
Die Toetspen 

Die toetspen is ’n baie handige item wanneer ’n “dooie” radio-ontvanger of oudioversterker  ondersoek word, om vas te stel waarom geen geluid in die luidspreker gehoor word nie. Dit is baie handig as jy nie ’n duur RF meetsender besit nie. Soos die kringdiagram aandui bestaan die eenheid uit ’n vierkantsgolf ossillator met twee PNP transistors, vier weerstande en drie kapasitore. Die bietjie krag wat die eenheid gebruik word deur ’n een sel AA battery (1.5Volt)  verskaf.  Die sel se leeftyd hou vir jare. Die ossillator se frekwensie is ongeveer 2 kHz maar omdat dit ’n vierkantsgolf-sein lewer, bevat dit baie harmonieke wat tot by 25 MHz strek.

Dus kan ’n HF radio-ontvanger se RF gedeelte , die TF versterkers en oudio gedeelte getoets word om te bepaal waar die sein “wegraak”. Die beste metode is om by die laaste oudio-versterker te begin en dan stelselmatig terugwerk na die antennakring.

Dit is heeltemal veilig en eintlik beter  om die pen in die een hand te hou en die ander hand op die bakwerk van die ontvanger te plaas, om ’n sterker sein in te voer, maar nie as ontvangers of oudioversterkers met radiobuise, getoets word. Hou dan die hand weg maar die pen kan nog steeds met die ander hand  op die toetspunte geplaas word.

Radiobuis-ontvangers se spanningsbron is ongeveer 250 volt en kan mens ’n taamlike  groot  skok gee as mens nie versigtig is nie. As die pen op ’n plek geplaas word en ’n  geluid word in die luidspreker gehoor dan bevestig dit dat die  stelsel vanaf daardie punt tot by die luidspreker in orde is. Wanneer die sein wegraak by ’n sekere punt dan is die fout by daardie punt. In die geval van transistors kan die pen op elke been geplaas word om te bepaal of die transistor goed werk. Maar die finale toets is, as die pen op die basis van die transistor geplaas word en geen geluid word gehoor nie, kan met sekerheid aanvaar word dat die transistor foutief is. Die konstruksie van die eenheid is eenvoudig en word op ’n plastiek of perspex bordjie gebou en binne-in ’n metaalbuis geplaas soos aangedui op die tekening. Sorg dat die battery reg geplaas word t.o.v. die polariteit, m.a.w. die negatiewe punt word aan die bordjie verbind en die positiewe punt aan die bak van die metaalbuis. Enige PNP transistor soortgelyk aan die BC204B kan gebruik word. Die BC204B is goedkoop en bruikbaar tot  100MHz.Jy sal verbaas wees hoe handig so ’n toetspen is.

Kringdiagram van die toetspen